* ( « وَنُخَوِّفُهُمْ فَما يَزِيدُهُمْ إِلَّا طُغْياناً كَبِيراً » ) * اسراء : 60 . طغوى : اسم است از طغيان چنان كه در مفردات و قاموس گفته است * ( « كَذَّبَتْ ثَمُودُ بِطَغْواها » ) * شمس : 11 . ثمود بواسطه طغيانيكه داشت پيامبر خدا را تكذيب كرد . طاغية : اسم فاعل است از طغيان . * ( « فَأَمَّا ثَمُودُ فَأُهْلِكُوا بِالطَّاغِيَةِ » ) * حاقة : 5 . مجمع آن را مصدر گفته مثل عافية يعنى ثمود بسبب طغيانش هلاك شد ولى ظاهر آنست كه مراد از آن صاعقه طاغيه باشد كه از حدّ گذشت و نابودشان كرد ، در آيهء ما بعد فرموده : * ( « وَأَمَّا عادٌ فَأُهْلِكُوا بِرِيحٍ صَرْصَرٍ عاتِيَةٍ » ) * لفظ « بريح » قرينه است كه مراد از طاغيه ، صاعقه است زيرا قرآن در صدد بيان عذابى است كه هلاكشان كرد . بقيهء مطلب در « ثمود » ديده شود . * ( « وَقَوْمَ نُوحٍ مِنْ قَبْلُ إِنَّهُمْ كانُوا هُمْ أَظْلَمَ وَأَطْغى » ) * نجم : 52 . بنظرم « اطغى » ذكر عام بعد از خاص است كه طغيان اعم از ظلم است . * ( « وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيراً مِنْهُمْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْياناً وَكُفْراً » ) * مائده : 64 . در اين آيه ذكر خاص بعد از عام است كه كفر اخصّ از طغيان مىباشد . طاغوت : اين كلمه هشت بار در قرآن كريم آمده و مراد از آن خدايان دروغين و مردمان متجاوز و طاغى است مثل : * ( « يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ » ) * نساء : 60 . و مثل * ( « فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِالله فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقى . . . » ) * بقره : 256 . آن در اصل مصدر است و قبل از اعلال طغيوت ( بفتح طا ، غ ) بود مثل رغبوت ، رهبوت ، رحموت . سپس ياء بجاى غين آمد و بواسطهء تحرك و انفتاح ما قبل مبدل بالف شد . دليل مصدريّت آن صحت اطلاقش بمفرد و جمع است . ( مجمع ) . گرچه اصل آن مصدر است ولى بجاى فاعل يعنى طاغى به كار ميرود . راغب گويد : طاغوت عبارت است از هر متجاوز و هر معبود جز خداى و در واحد و جمع استعمال مىشود .